![](/Uploaded/image/hoian/3.jpg)
Trong hơn 20 năm qua, cùng với những thành tựu quan trọng đã đạt được trong quá trình cải cách hành chính nhà nước đã xuất lộ một số thực tế: công cuộc cải cách hành chính dường như đã chậm hơn công cuộc đổi mới kinh tế. Tới nay đã bộc lộ rõ “sức cản” của nó đối với tiến trình đi lên của công cuộc đổi mới nói chung. Đó là góc nhìn của quá khứ - hiện tại.
Với góc nhìn tới tương lai (2011-2020) ta xây dựng nền hành chính hiện đại trong bối cảnh đẩy nhanh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Bối cảnh đó vừa tạo lập điều kiện, vừa đặt ra yêu cầu cho việc xây dựng đội ngũ công chức chuyên nghiệp của Việt Nam - nhân tố quyết định của nền hành chính hiện đại.
Từ sự phân tích trên có thể thấy đã đến lúc cần xác định đúng vị thế có tầm nhìn chiến lược của nhiệm vụ xây dựng và từng bước hoàn thiện đội ngũ công chức chuyên nghiệp của nước ta.
Hồ Chủ tịch, Đảng và Nhà nước ta đã khái quát thật cô đọng: dù là cán bộ hay công chức nhà nước phải “vừa hồng, vừa chuyên”. Trong bối cảnh mới, nội hàm của “công chức chuyên nghiệp” của ta có thể được cụ thể hoá như sau:
* Hồng
Đảng ta là Đảng cầm quyền, cầm quyền thông qua luật pháp và bằng bộ máy nhà nước. Nhà nước ta là “của dân, do dân và vì dân”. Những nguyên lý đó quy định:
Công chức nhà nước phải tuyệt đối trung thành, trung thực đối với Đảng, Nhà nước và dân.
Công chức nhà nước trước hết là công dân gương mẫu, không chỉ có tự hào dân tộc cao mà còn tự hào là “người Nhà nước”.
Tính kỷ cương, kỷ luật rất nghiêm.
Có văn hoá quản lý nhà nước tới một cấp độ nhất định.
* Chuyên
Tính chuyên nghiệp của đội ngũ công chức mới thể hiện ở:
Tinh thông nghiệp vụ, với yêu cầu tinh thông nghiệp vụ chính của chức danh mình được giao, đồng thời hiểu rõ một số nghiệp vụ hữu quan.
Các kỹ năng thuần thục để thực thi các nghiệp vụ đó. Với từng chức danh, công chức phải nắm vững các kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng làm việc với con người và kỹ năng lý luận tương ứng.
Hiểu rõ và biết vận dụng những vấn đề cơ bản của tâm lý học trong quản lý nhà nước.
Thấu hiểu và thực thi đúng quy chế công vụ của công chức nhà nước, đặc biệt là làm đúng “bộ ba”: đúng thẩm quyền, quy trình, thủ tục trong quản lý nhà nước.
Khái quát lại, “hồng và chuyên” được cụ thể hoá thành mỗi công chức phải giỏi “tay nghề” và có đạo đức “hành nghề” đúng quy chế công vụ. Cùng các nhân tố khác trong hệ thống quản lý hành chính, các yêu cầu nêu trên đối với tính chuyên nghiệp của đội ngũ công chức nhà nước chính là đảm bảo cho quản lý nhà nước của ta hiệu lực và hiệu quả.
* Giải pháp để có đội ngũ công chức chuyên nghiệp
Với vị thế có tầm chiến lược và với nội hàm của tính chuyên nghiệp của đội ngũ công chức trong nền hành chính hiện đại như đã phân tích ở trên, cần có một hệ thống đồng bộ các giải pháp để xây dựng đội ngũ công chức nhà nước mới. Sau đây xin đề cập những giải pháp:
- Hệ thống các chuẩn
Trên cơ sở Luật cán bộ, công chức mới ban hành và các quy chế, quy định hữu quan khác, cần sớm xây dựng và hoàn thiện hệ thống các chuẩn đối với từng loại chức danh công chức nhà nước. Học tập tư tưởng, đạo đức, văn hoá Hồ Chí Minh trong việc xây dựng hệ thống chuẩn này nên lưu ý:
Rõ ràng, cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ thực thi.
Cụ thể hoá được nội hàm của công chức chuyên nghiệp nêu trên.
Quy định chuẩn đối với công chức nhà nước thuộc cả 4 cấp: trung ương, tỉnh, huyện, xã.
Làm từ trên xuống, từ trong ra; làm đồng bộ từ tiêu chuẩn cán bộ, đảng viên của Đảng ra ngoài; làm từ công chức cao cấp tới cơ sở.
- Đào tạo và đào tạo lại
Một bài học lịch sử của ông cha ta từ xưa là “Học rồi mới làm quan” chứ không ngược lại. Dĩ nhiên, bây giờ là công bộc của dân cũng phải học trước rồi mới làm công chức và tiếp tục học suốt đời.
Những nội dung sau đây cần được bổ sung hoặc đặc biệt coi trọng trong đào tạo, đào tạo lại đội ngũ công chức nhà nước chuyên nghiệp:
“Bộ ba” thẩm quyền - quy trình - thủ tục: cụ thể hoá quyền, nghĩa vụ của công chức; với bất kỳ nghiệp vụ nào của bất kỳ chức danh công chức nào cũng cần coi trọng đào tạo kỹ bộ ba này. Thực tiễn cho thấy, sai lầm về thẩm quyền trong bộ máy nhà nước là loại nguy nhất, thứ đến dù có phẩm chất tốt, động cơ phục vụ nhân dân nhưng không nắm vững quy trình và thủ tục gây ra mất lòng dân.
Các loại kỹ năng: kỹ năng kỹ thuật (vận dụng tri thức, phương pháp, kỹ thuật công nghệ, kinh nghiệm trong đó đặc biệt sử dụng thành thạo kỹ thuật thông tin phục vụ cho chính phủ điện tử và quản lý tốt đối với các “doanh nghiệp điện tử”; kỹ năng làm việc với con người đặc biệt là kỹ năng giao tiếp, ứng xử, kỹ năng quan hệ trong hệ thống hành chính nhà nước và kỹ năng giao tiếp với dân, với doanh nghiệp); kỹ năng lý luận, đặc biệt là biết vận dụng lý luận về tổ chức và sự vận động của bộ máy tổ chức hành chính nhà nước.
Tâm lý cá nhân và tâm lý tập thể, tâm lý người lãnh đạo và người quản lý: đối với nhiều chức danh công chức, kể cả lãnh đạo và quản lý đã đến lúc quy định một số lĩnh vực như “nghề” (nghề giám đốc, nghề thư ký, nghề kế toán trưởng...) để đào tạo nghề và đạo đức nghề đối với các nghề đó.
Các thông lệ trong đối ngoại: trong bối cảnh hội nhập cần trang bị cho công chức của ta (không riêng gì lĩnh vực ngoại giao) những hiểu biết và kỹ năng tối thiểu về lễ tân, đối ngoại nhân dân... trong giao tiếp quốc tế, quản lý các doanh nghiệp FDI...
- Động lực
“Động lực nội tâm” - chữ của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, nay có thể cụ thể hoá là Nhà nước nên sớm thực thi “Tam trọng” đối với đội ngũ công chức chuyên nghiệp, gồm:
Trọng thị: có cách nhìn mới đối với công chức của ta, đặt họ đúng vị thế cần có;
Trọng đãi: khi họ đạt chuẩn, họ được hưởng đúng giá trị tinh thần và đãi ngộ vật chất;
Trọng dụng: họ được đặt đúng chỗ để có thể cống hiến tối đa.
Hệ thống động lực này không chỉ ngăn chặn tình trạng công chức nhà nước xin ra ngoài mà cao hơn còn là lực hút hiền tài từ các doanh nghiệp, từ xã hội vào bộ máy nhà nước. Nói cách khác, ứng xử với công chức chuyên nghiệp cũng phải ở cấp độ chuyên nghiệp cao. Cổ nhân đã tổng kết: người tài nhất là người dám và biết sử dụng người tài. Không thể dùng động lực “thiếu chuyên nghiệp” để “đẩy” chiến lược có mục tiêu là công chức chuyên nghiệp ./.